انجمن مکانیک سنگ ایراننشریه علمی-پژوهشی مکانیک سنگ2588-74329320251221Assessment of Empirical and Analytical Methods for the Estimation of Water Intake into the Section 2 of Zagros Tunnel, Kermanshah, West Iranارزیابی دقت روشهای تجربی و تحلیلی در برآورد آب ورودی به تونلهای درحال حفر درمحیطهای سنگی (مطالعه موردی: قطعه دوم تونل زاگرس – کرمانشاه)12124120010.22034/irsrm.2025.530014.0140FAحمیدرضاناصریاستاد دانشگاه شهید بهشتینرگسبیاتپسادکتری دانشگاه شهید بهشتیفرشادعلیجانیدانشیارگروه زمین شناسی دانشگاه شهید بهشتیمهدیعباسیمهندس مشاورJournal Article20251111Presence of groundwater flow and surface water flow are among negative factors in construction of underground tunnels. Determining of the groundwater inflow rates into the tunnel is necessary for confronting of environmental problems and decreasing the risk of tunnel instabilities and falling. In this paper, the amount of inflow waters into the section 2 of Zagros tunnel, West Iran, have been estimated using analytical and Empirical methods. The results compared to the measured actual data of inflow water into the tunnel in different sections by consideration the abilities of the methods in prediction. It was revealed that the confidences of analytical and empirical methods are 14% and 69%, respectively. The results show that the hydraulic conductivities of the rock masses, as one of the key parameter in these methods, has an enormous effect on the accuracy of the predictions. Geological condition, hydrogeological properties of faulted and fractured zones, and the type of hydraulic conductivity test procedure could be caused to obtaining the incorrect hydraulic conductivity values and unreliable prediction of water inflow to the tunnel. The high ambiguities appear in fractured zones and cavities with high hydraulic conductivities.برآورد دقیق میزان جریان آب زیرزمینی ورودی به تونلها نقش مهمی در کاهش مخاطرات ژئوتکنیکی، ناپایداری و اثرات زیستمحیطی دارد. در این پژوهش، میزان جریان آب زیرزمینی ورودی به قطعه دوم تونل زاگرس، به طول 17.4 کیلومتر در حد فاصل رودخانه کردیقاسمان تا خروجی تونل در روستای ازگله، با استفاده از روشهای تحلیلی و تجربی برآورد شد. نتایج محاسبات با دبی واقعی آب ورودی به تونل که در بخشهای مختلف اندازهگیری شده بود، مقایسه و دقت روشها ارزیابی گردید. نتایج نشان داد همبستگی بین دبی اندازهگیریشده و دبی محاسباتی با روابط تحلیلی حدود 14 درصد و با رابطه تجربی هیوور حدود 69 درصد است. توزیع نامناسب گمانههای اکتشافی، خطا در تعمیم نتایج و عدم توجه به توسعه هیدرولیکی لایهها از عوامل اصلی بروز خطا در برآوردها بودند. همچنین، شرایط زمینشناسی پیچیده و ویژگیهای هیدروژئولوژیک پهنههای خردشده، گسله و کارستی موجب برآورد نادرست هدایت هیدرولیکی معادل تودهسنگ و در نتیجه اختلاف قابلتوجه بین مقادیر پیشبینیشده و واقعی جریان آب شد. نتایج نشان میدهد روشهای تحلیلی و تجربی بهویژه در پهنههای گسله و کارستی از دقت کافی برخوردار نیستند و لازم است علاوه بر بار و هدایت هیدرولیکی، پارامترهایی نظیر بارندگی، ساختارهای زمینشناسی، تغییرات لیتولوژیک و جهت جریان آب زیرزمینی نیز در برآورد جریان آب ورودی به تونلها لحاظ شود.https://www.irsrmjournal.ir/article_241200_38c6ad75bb8b9fc638c9b04125c17327.pdfانجمن مکانیک سنگ ایراننشریه علمی-پژوهشی مکانیک سنگ2588-74329320251221Comparison of Indirect Tensile Strength Determination Methods for Samples Ranging from Fine-Grained to Coarse-Grainedمقایسه روشهای مختلف تعیین کشش غیرمستقیم در نمونههای دانه ریز و دانه درشت233924137710.22034/irsrm.2025.503940.0544FAرضامحسنی افخمدانشجوی کارشناسی ارشد مکانیک سنگ، دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه تهران، تهران، ایرانابوالفضلفقیهی حبیبآبادیدانشجوی کارشناسی ارشد مکانیک سنگ، دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایرانهادیعطاپور3- استادیارگروه مهندسی ژئومکانیک، دانشکده مهندسی علوم زمین، دانشگاه صنعتی اراک، مرکزی، ایرانJournal Article20251116Tensile strength is a fundamental parameter in the analysis and design of mining and civil engineering structures. This property plays a pivotal role in assessing the stability of underground excavations and selecting appropriate materials for their stabilization. Due to the technical challenges associated with determining the direct tensile strength of brittle materials such as rock, standardized methods have been developed for the indirect estimation of this parameter. The objective of this research is the experimental comparison of four common indirect methods—the Brazilian test, Three-Point Bending test, Four-Point Bending test, and Point Load Index test—in determining the tensile strength of rock-like specimens. To this end, four mix designs yielding a spectrum of specimens ranging from fine-grained to coarse-grained were prepared and tested. The results indicated that for fine-grained specimens, the Point Load test yielded the lowest indirect tensile strength values, while the Brazilian test yielded the highest. Conversely, in coarse-grained specimens, while the Point Load test remained the lowest, the Three-Point Bending test exhibited the highest values. By presenting a controlled set of rock-like specimens and a direct comparative analysis between methods, this research provides a practical framework for selecting testing methods tailored to specific microstructural characteristics. The findings of this study can serve as a basis for developing conversion coefficients and improving indirect tensile strength determination methods for rock-like materials.مقاومت کششی یکی از پارامترهای مهم در تحلیل و طراحی سازههای معدنی و عمرانی به شمار میآید. این ویژگی نقش تاثیرگذاری در ارزیابی پایداری حفریات زیرزمینی و انتخاب مصالح مناسب برای پایداریسازی آنها دارد. به دلیل مشکلات فنی در تعیین مقاومت کشش مستقیم مواد ترد مانند سنگ، روشهای استاندارد برای برآورد غیرمستقیم این پارامتر توسعه یافتهاند. هدف این پژوهش، مقایسه تجربی چهار روش غیرمستقیم رایج، شامل آزمایش برزیلی، آزمایش خمش سه نقطهای، آزمایش خمش چهار نقطهای و آزمایش بار نقطهای در تعیین مقاومت کششی نمونههای شبهسنگی است. بدین منظور، چهار طرح اختلاط با طیفی از نمونههای شبهسنگی دانه ریز تا دانه درشت تهیه و آزمایش شدند. نتایج نشان داد مقادیر مقاومت کششی غیرمستقیم در نمونههای دانه ریز در آزمایش بار نقطهای کمترین و در آزمایش برزیلی بیشترین مقدار را دارد؛ در نمونههای دانه درشت در آزمایش بار نقطهای کمترین و در آزمایش خمش سه نقطهای بیشترین مقدار را نشان داده است. این پژوهش با ارائه مجموعهای کنترلشده از نمونههای شبهسنگی و تحلیل درصدی مستقیم بین روشها، چارچوبی کاربردی برای انتخاب روش آزمایش متناسب با ویژگیهای ریزساختاری فراهم میکند. نتایج این مطالعه میتواند مبنایی برای توسعه ضرایب تبدیل و بهبود روشهای تعیین مقاومت کششی غیر مستقیم در نمونههای شبهسنگی باشد.https://www.irsrmjournal.ir/article_241377_342c5d6980c445a6b991c94ca9dd1f88.pdfانجمن مکانیک سنگ ایراننشریه علمی-پژوهشی مکانیک سنگ2588-74329320251221Determining the Optimal Drilling Fluid Pressure for Oil Well Stability Using Geomechanical Modeling in ABAQUS Finite Element Softwareتعیین میزان فشار سیال حفاری بهینه جهت پایداری چاه نفت با استفاده از مدلسازی ژئومکانیکی در نرمافزار المان محدود ABAQUS415924263610.22034/irsrm.2025.504159.0088FAرضاعشقی قهدریجانیگروه مهندسی نفت و معدن، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانرضاشیرین آبادیگروه مهندسی عمران، مرکز تحقیقات مدلسازی و بهینهسازی در علوم و مهندسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0000-0003-2624-6829Journal Article20251004The oil industry and drilling operations are extremely important in today's life. One of the fundamental challenges in drilling oil wells is the issue of wellbore stability, which can sometimes lead to significant costs, including financial expenses as well as safety risks for personnel. The main concern of a drilling engineer is to maintain the well in safe conditions and prevent the collapse of the wellbore walls, which necessitates special attention to the drilling fluid program, casing design, and operational methods in drilling a well. This study examines the stability of oil well walls and the factors affecting it. To this end, using the logs derived from the formation under study, the formation data was first calculated, and then, using a geomechanical model of the formation in the ABAQUS finite element software, the wellbore stability was analyzed and the optimal drilling fluid weight was determined under various conditions. To this end, using ABAQUS software, a geomechanical model of a vertical well at a depth of 2600 to 2700 meters from the ground surface was simulated, and the optimal drilling mud pressure, at which no plastic zones form in the wellbore, was calculated. The lower limit of the optimal drilling mud pressure, determined through simulation in ABAQUS software, was calculated as 33.1 MPa, and the upper limit of the mud pressure was calculated as 121.7 MPa. The results indicate the efficiency of ABAQUS software in analyzing the stability of oil wells.صنعت نفت و عملیات حفاری در زندگی امروز بسیار حائز اهمیت میباشد. یکی از اساسیترین مشکلات در حفاری چاههای نفت، مسائل مربوط به پایداری چاه میباشد که گاه منجر به تحمیل هزینههای زیادی از جمله هزینههای مالی و نیز خطرات جانی برای کارکنان میگردد. مهمترین دغدغه یک مهندس حفار نگهداشتن چاه در شرایط ایمن و جلوگیری از فرو ریزش دیواره چاه میباشد که سبب توجه ویژه به برنامه سیال حفاری و برنامه طراحی لوله جداری و روشهای عملیاتی در حفر یک چاه میشود. این مطالعه به بررسی پایداری دیواره چاه نفت و عوامل تأثیرگذار بر آن میپردازد. بدین جهت با استفاده از نمودارهای حاصل از نمودارگیری سازند مورد مطالعه ابتدا به محاسبهی دادههای سازند مورد مطالعه پرداخته و سپس با استفاده از مدل ژئومکانیکی سازند در نرمافزار المان محدود آباکوس به تحلیل پایداری چاه و تعیین وزن بهینه سیال حفاری در شرایط گوناگون پرداخته شده است. بدین منظور به کمک نرم-افزار آباکوس مدل ژئومکانیکی یک چاه عمودی در عمق 2600 تا 2700 متری سطح زمین شبیهسازی شده است و فشار بهینه گل حفاری که در آن هیچ-گونه ناحیۀ پلاستیکی در دیواره چاه تشکیل نمیشود محاسبه گردیده است. حد پایین فشار گل حفاری بهینه بااستفاده از شبیهسازی در نرمافزار آباکوس مقدار 33/1 مگاپاسکال و حد بالای فشار گل 121/7 مگاپاسکال محاسبه شده است. نتایج حاصل نشان از کارآمدی نرمافزار آباکوس در تحلیل پایداری چاه نفت دارد.https://www.irsrmjournal.ir/article_242636_d41d7c2a255c4094b7848f2617f75140.pdfانجمن مکانیک سنگ ایراننشریه علمی-پژوهشی مکانیک سنگ2588-74329320251221Development of an Adaptive Neuro-Fuzzy Inference System (ANFIS) for Intelligent Prediction of Tunnel Settlement and Evaluation of Predictive Accuracy Based on Convergence Monitoring Dataتوسعه شبکه فازی-عصبی (ANFIS) برای پیشبینی هوشمند نشست تونل و ارزیابی دقت پیشبینی بر پایه دادههای همگراسنجی617924264810.22034/irsrm.2025.5008060.7011FAساسانقربانیگروه مهندسی معدن، دانشکده مهندسی مواد و معدن، دانشگاه صنعتی همدان، همدان، ایران.0000-0002-7460-7900فرهادصمیمی نمینگروه مهندسی معدن، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران0000-0002-7953-4843مهدیمحمودجانلوگروه مهندسی معدن، دانشگاه زنجان، زنجان، ایرانJournal Article20251006Tunnel excavation inevitably disturbs the in-situ stress state, leading to ground deformation and surface settlement that may affect adjacent structures and infrastructure. Conventional empirical and numerical approaches often struggle to capture the highly nonlinear and coupled interactions among geological conditions, excavation parameters, and structural responses. Soft computing techniques, especially hybrid neuro-fuzzy systems, offer an alternative data-driven strategy capable of modeling such complex relationships with improved adaptability and predictive performance. In this research, a database comprising 68 tunnel cases with similar excavation methods, geometrical characteristics, and ground conditions was compiled. The initial Fuzzy Inference System (FIS) structure was generated using subtractive clustering to automatically extract rule bases from the data. Gaussian membership functions were employed to ensure smooth transitions between fuzzy regions. The ANFIS model was trained in MATLAB using a hybrid learning algorithm that integrates least-squares estimation for consequent parameters and back-propagation for premise parameter tuning. The dataset was randomly divided into training, testing, and validation subsets to evaluate generalization capability. Model performance was assessed using statistical indices including mean error and correlation coefficient between predicted and measured settlements derived from convergence monitoring instruments. The developed ANFIS model demonstrated high predictive accuracy, with very low mean errors in both testing and validation phases and a strong correlation between predicted and observed settlement values. The results confirm the ability of the proposed framework to effectively model complex nonlinear relationships governing tunnel-induced deformation. The hybrid learning strategy contributed to stable convergence and minimized overfitting, while the rule-based fuzzy structure provided partial interpretability of the system behavior. Overall, the study indicates that ANFIS constitutes a reliable and efficient tool for intelligent settlement prediction and can support engineering decision-making in tunnel design, monitoring, and risk mitigation for projects with comparable geotechnical conditions.حفاری تونل با برهمزدن تنش، موجب تغییرشکل و جابجایی در توده خاک و سنگ پیرامونی میشود که پیشبینی دقیق آنها برای طراحی نگهداری و ایمنی سازههای زیرزمینی ضروری است. در این پژوهش، یک شبکه بر اساس سیستم استنتاج فازی-عصبی تطبیقی (ANFIS) برای پیشبینی نشست تونل انتقال آب چهلچای سد نرماب توسعه و مورد ارزیابی قرار گرفته است. به منظور توسعه مدل، مجموعه 68 داده از تونلهایی که به لحاظ حفاری، هندسه تونل و جنس زمین مشابهند، ایجاد شد. دادهها به صورت تصادفی به سه بخش آموزش، آزمون و اعتبارسنجی تقسیم شده و فرآیند یادگیری با استفاده از الگوریتم ترکیبی حداقل مربعات و پسانتشار خطا در محیط MATLAB انجام شد. ساختار سیستم فازی بر پایه توابع عضویت مناسب و قوانین استنتاج استخراج شده از دادهها شکل گرفت و عملکرد مدل از طریق شاخصهای آماری ارزیابی شد. نتایج نشان داد مدل پیشنهادی توانسته است با میانگین خطای بسیار کم (در حدود 004/0 در مرحله آزمون و 003/0 در مرحله اعتبارسنجی) و ضریب همبستگی 95/0، تطابق قابل قبولی با مقادیر اندازهگیری شده توسط همگراسنجها ارائه دهد. تحلیل نتایج بیانگر آن است که رویکرد ANFIS قادر است روابط غیرخطی پیچیده بین پارامترهای ورودی و پاسخ تغییرشکل تونل را با دقت مناسبی مدلسازی کند.https://www.irsrmjournal.ir/article_242648_73a6bca2e21dc613f258f41daf483074.pdfانجمن مکانیک سنگ ایراننشریه علمی-پژوهشی مکانیک سنگ2588-74329320251221Analysis of the Effects of Fault Zones on the Boreability Index and TBM Performance in Tunneling Projects (Case Study: Karaj, Ghmroud, Nowsoud, and Kerman Water Conveyance Tunnels)تحلیل تأثیر پهنههای گسلی بر شاخص حفرپذیری و عملکرد TBM در پروژههای تونلسازی (مطالعه موردی تونلهای انتقال آب کرج، قمرود، نوسود و کرمان)819624308510.22034/irsrm.2025.530119.0818FAفاطمهشایانگروه زمینشناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران-ایران0000-0002-3200-3789علیارومیهایگروه زمینشناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران-ایرانجعفرحسنپورگروه زمینشناسی، دانشکده زمینشناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20251004The advancement of mechanized tunnels through fault zones is frequently accompanied by significant challenges arising from abrupt variations in rock mass geomechanical properties, including instability, collapses, groundwater inflow, squeezing, and reduced predictability of tunnel boring machine (TBM) performance. This study investigates the influence of fault zones on TBM performance using the Field Penetration Index (FPI) in conjunction with the torque-to-thrust ratio (Tq/Th). To this end, operational data from several major mechanized tunneling projects in Iran, including the Karaj, Ghomroud, Nowsoud, and Kerman water conveyance tunnels, were compiled and analyzed. FPI values were independently derived for faulted and non-faulted tunnel sections and compared through statistical analyses and normal distribution histograms. The results reveal that mean FPI values within fault zones are significantly lower than those in non-faulted sections, predominantly corresponding to very good (7عبور تونلهای مکانیزه از پهنههای گسلی بهدلیل تغییر ناگهانی ویژگیهای ژئومکانیکی تودهسنگ، همواره با چالشهایی نظیر ناپایداری، ریزش، هجوم آب، لهیدگی و کاهش قابلیت پیشبینی عملکرد ماشین حفار تونل (TBM) همراه است. در این پژوهش، اثر پهنههای گسلی بر عملکرد TBM با استفاده از شاخص نفوذ صحرایی (FPI) و نسبت گشتاور به نیروی رانش (Tq/Th) مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور، دادههای عملکردی چند پروژه بزرگ تونلسازی مکانیزه در ایران شامل تونلهای انتقال آب کرج، قمرود، نوسود و کرمان گردآوری و تحلیل شد. مقادیر شاخص FPI بهصورت تفکیکشده برای پهنههای گسلی و سایر بخشهای مسیر تونل استخراج و با استفاده از تحلیلهای آماری و هیستوگرامهای توزیع نرمال مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج نشان میدهد که میانگین شاخص FPI در پهنههای گسلی بهطور معناداری کمتر از بخشهای غیرگسلی مسیر تونل بوده و اغلب در ردههای حفرپذیری بسیار خوب (15>7>FPI) تا عالی قرار میگیرد (FPI<7). با این حال، علیرغم افزایش حفرپذیری، در برخی پهنههای گسلی ناپایداری تودهسنگ و مخاطرات زمینشناسی موجب کاهش کارایی عملیاتی TBM شده است. نتایج این مطالعه بیانگر آن است که تحلیل همزمان شاخص FPI و نسبت Tq/Th میتواند ابزار مناسبی برای شناسایی پهنههای گسلی و ارزیابی رفتار واقعی TBM در شرایط زمینشناسی پیچیده باشد.https://www.irsrmjournal.ir/article_243085_07adad7d3c4a75d092e8e9e4f23064bd.pdfانجمن مکانیک سنگ ایراننشریه علمی-پژوهشی مکانیک سنگ2588-74329320251221Numerical Analysis of Tunnel Deformation Behavior and Surface Settlement in Layered Clayey Soils with Emphasis on the Cover-to-Diameter Ratioتحلیل عددی رفتار تغییرشکلی تونل و نشست سطحی در خاکهای رسی لایهای با تمرکز بر نسبت روباره به قطر تونل9711624336710.22034/irsrm.2025.550181.1070FAمحمد پوریاآقائیشرکت مهندسین مشاور رهسازطرحصادقطریق ازلیشرکت مهندسین مشاور رهسازطرحآرمینمقبلیشرکت مهندسین مشاور رهسازطرحJournal Article20251024This study investigates the effect of the cover-to-diameter ratio (H/D) on ground deformation and the response of the initial tunnel lining in layered clay soils using numerical modeling. The tunnel diameter was kept constant, and the H/D ratio was varied from 0.5 to 3.5 to simulate shallow to deep tunneling conditions. The analyses were performed using the finite element method with the Hardening Soil constitutive model. The excavation process and installation of the shotcrete primary lining were simulated in stages to realistically represent the construction sequence. The system response was evaluated using several indicators, including maximum surface settlement, settlement trough width, vertical and horizontal tunnel convergence, tunnel ovalization, and two-dimensional volume loss. In addition, settlement profiles were fitted using Peck’s Gaussian function to quantitatively evaluate settlement parameters. The results indicate that settlement behavior is strongly influenced by soil layering and stiffness variations. With increasing H/D within the stiffer upper layers, the settlement trough width decreased by about 30%, indicating a more concentrated settlement zone. As the tunnel entered a softer intermediate layer, the trough width increased by approximately 30%, reflecting greater lateral spreading of ground deformation. In contrast, the maximum surface settlement increased by about 30%, while the volume loss increased by more than 100%, indicating a greater development of the plastic zone with increasing cover. Tunnel structural response also intensified with increasing H/D: tunnel ovalization increased by about 75% and vertical convergence increased by about 85%, whereas horizontal convergence remained negligible. Radial displacement at the tunnel crown and invert increased by approximately 71% and 275%, respectively, indicating intensified deformation with increasing cover. Overall, the results demonstrate that increasing the H/D ratio amplifies both ground and tunnel deformations. Moreover, the presence of softer soil layers can significantly alter the settlement pattern by promoting wider settlement troughs. These findings highlight the importance of considering soil stratification and staged numerical analysis in the deformation-based design of urban tunnels.در این پژوهش، تأثیر نسبت روباره به قطر تونل (H/D) بر رفتار تغییرشکلی زمین و پاسخ پوشش اولیه در خاکهای رسی لایهای با استفاده از مدلسازی عددی بررسی شد. قطر تونل ثابت در نظر گرفته شد و نسبت H/D در بازه 0.5 تا 3.5 انتخاب گردید تا شرایط تونلهای کمعمق تا عمیق شبیهسازی شود. تحلیلها با روش اجزای محدود و با بهکارگیری مدل رفتاری Hardening Soil انجام شد و فرآیند حفاری و اجرای پوشش اولیه شاتکریتی بهصورت مرحلهای مدلسازی گردید تا توالی اجرایی بهطور واقعبینانه لحاظ شود. برای ارزیابی پاسخ سیستم، شاخصهایی شامل بیشینه نشست سطح زمین، پهنای حوضه نشست، همگرایی قائم و افقی مقطع، بیضویشدن تونل و اتلاف حجم دوبعدی محاسبه شد و منحنیهای نشست با تابع گاوسی پک برازش داده شدند. نتایج نشان داد رفتار نشست بهشدت تحت تأثیر لایهبندی و سختی خاک است. با افزایش H/D در لایههای سطحی سختتر، پهنای حوضه نشست حدود 30٪ کاهش یافت، در حالیکه با ورود تونل به لایه نرمتر میانی این مقدار حدود 30٪ افزایش یافت که نشاندهنده گسترش جانبی تغییرشکلها در خاک نرمتر است. در مقابل، نشست بیشینه سطح زمین حدود 30٪ افزایش نشان داد و اتلاف حجم دوبعدی بیش از 100٪ رشد داشت که بیانگر توسعه ناحیه پلاستیک در روبارههای بیشتر است. همچنین بیضویشدن مقطع تونل حدود 75٪ و همگرایی قائم حدود 85٪ افزایش یافت، در حالیکه همگرایی افقی ناچیز باقی ماند. تغییرمکان شعاعی تاج و کف تونل نیز بهترتیب حدود 71٪ و 275٪ افزایش نشان داد که بیانگر تشدید تغییرشکلها با افزایش روباره است. بهطور کلی، نتایج نشان میدهد افزایش نسبت H/D موجب تشدید تغییرشکلهای تونل و زمین میشود و حضور لایههای نرمتر میتواند الگوی حوضه نشست را از حالت متمرکز به گستردهتر تغییر دهد. این موضوع اهمیت در نظر گرفتن لایهبندی زمین و تحلیل عددی مرحلهای را در طراحی مبتنی بر کنترل تغییرشکل تونلهای شهری برجسته میکند.https://www.irsrmjournal.ir/article_243367_bb6d750f3f1b8c3be82ecf8de3d11572.pdf